Helderse zeewering staat met de teen in een afgrond

De Helderse Zeewering vereist voortdurend aandacht (foto Kees Zwaan).

We denken dat we anno 2018 veilig zijn voor het water en dat dijkdoorbraken tot het verleden behoren. Maar dat betekent niet dat er nu niets meer gedaan hoeft te worden. Het Hoogheemraadschap is voortdurend bezig met het onderhoud van dijken, waaronder de Helderse Zeewering.

Kolhorner Willem Messchaert gaf enige tijd geleden een lezing over de Helderse Zeewering in het Dorpshuis te Callantsoog. Hij liet aan de hand van plaatjes de ontwikkeling van het landschap van de Noordkop zien. De presentatie was samengesteld door historicus Herman Lambooij die wegens ziekte helaas verhinderd was. In de geschiedenis van de Noordkop speelden en spelen dijken en duinen een voorname rol. Had het water tussen Callantsoog en Den Helder eeuwenlang bijna vrij spel, vanaf de bouw van de Oldenbarneveldtsdijk (Zanddijk) in 1610 was dat niet meer het geval. Al het water ging voortaan richting Marsdiep. Voor de westelijke kust van de Noordkop ontstond het Schulpengat. Door de bouw van steeds nieuwe dijken, zeeweringen en veranderingen in de kustlijn (zandsuppletie), wijzigde de loop van het water zich dientengevolge. Menselijk ingrijpen had grote invloed op het landschap van de Kop van Noord-Holland.

Teen
Eb en vloed vervoeren grote hoeveelheden zand naar de Waddenzee en weer terug, waarbij het Marsdiep steeds meer wordt uitgeschuurd en dieper wordt. Op sommige plekken zelfs 60 meter. Door ‘zinkstukken’ vlakbij de wal op de bodem aan te brengen tracht men het natuurlijke proces van uitdieping af te remmen. Aan de zeewering zelf brengt men zogenaamde ‘kraagstukken’ aan om schade door uitschuring te voorkomen. De Helderse Zeewering is grotendeels met basaltblokken bekleed. In de loop der jaren zijn er bovendien massa’s stenen in zee gestort. Toch slijt de kust langzaam af, waarbij het zand richting Texel wordt gebracht. De Zeewering is nabij ‘Kaaphoofd’ zo enorm diep geworden dat deze volgens Herman Lambooij met ‘de teen in een afgrond staat’. Navraag bij de historicus leert dat ‘het zo’n vaart niet loopt’ en dat er geen acuut gevaar is. Geen reden tot paniek dus. Een grondige periodieke controle zorgt voor optimale veiligheid.

Volgens Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is er voor wat betreft het stuk zeewering vanaf Den Helder tot Den Oever een kans van 1% (slechts één keer per honderd jaar) op een dijkdoorbraak. Daarom wordt er nagedacht over versterking van de Wieringer Zeewering, de Amsteldiepdijk en de Balgzanddijk. Op sommige plekken voldoet de kwaliteit van de dijk niet aan de gestelde norm. Een plan van aanpak is in voorbereiding.

Droog
De tijd dat de Noordkop voor een groot deel uit water bestond ligt ver achter ons. Onze verre voorouders ontdekten dat ze door bedijkingen hun landerijen droog konden houden en zo in cultuur konden brengen. Stukje bij beetje werd de zeebodem ingepolderd. Soms nam de zee grote stukken land weer terug. Waterbouwkundigen ontwikkelden steeds weer nieuwe technieken om het water te bedwingen. Dank zij deze knappe koppen ‘houden wij onze voeten droog’…

Verder lezen: Herman Lambooij, De Helderse Zeewering sinds 1750. Een geschiedenis na Henk Schoorl (2013).

Kees Zwaan
Hollands Kroon

Reageer als eerste op dit bericht!

Geef een reactie